Nederlandse zwerfstenen

AfbeeldingRhombenporfier. Herkomst: Jutland

Een zwerfsteen of glaciaal erraticum is een steen of kei die tijdens de voorlaatste ijstijd (het Saalien) door het landijs is getransporteerd en in onze streken is achtergelaten. Zwerfstenen vinden we in Noord-Nederland tot aan de lijn Haarlem - Utrecht - Nijmegen. Ten zuiden van deze lijn komen geen glaciale erratica in de natuur voor.

Nederlandse zwerfstenen hebben hun oorsprong in Scandinavië. Ze omvatten zowel stollingsgesteenten, metamorfe gesteenten als sedimentgesteenten. Van een aantal erratica is bekend vanuit welke gebieden in Scandinavië zij door het ijs naar onze streken zijn vervoerd, want de gesteentekenmerken van de erratica zijn te vergelijken met voorkomens van vaste gesteenten in Scandinavië. Dergelijke voorbeelden noemt men gidsgesteenten. Zo is te reconstrueren hoe de bewegingsrichting van het landijs was. Veel grote zwerfstenen zijn gebruikt voor hunebedden, de aanleg van wegen en voor dijkbedekking.

Foto links Rhombenporfier. Herkomst: Jutland